Przedszkole z Oddziałami Integracyjnymi nr 37 "Bajkowy Świat"

Przedszkole z Oddziałami Integracyjnymi
nr 37 "Bajkowy Świat"
ul. Szlenkierów 8, 01-181 Warszawa

tel: (22) 632 11 31

Ciekawe artykuły dla rodziców

 

 PARĘ SŁÓW O BAJKACH PSYCHOEDUKACYJNYCH, PSYCHOTERAPEUTYCZNYCH I RELAKSACYJNYCH

 

"Bajkoterapia jest ważną metodą wspierania i oddziaływania terapeutycznego we wczesnych okresach rozwoju dziecka. Może pomóc w efektywnym radzeniu sobie z sytuacjami trudnymi. Takie sytuacje, które często wywołują lęk, są nierozerwalne z nabywaniem przez dziecko doświadczeń. To np. pierwsze dni pobytu dziecka w przedszkolu, szkole, sytuacje kompromitacji, pobyt w szpitalu, śmierć ulubionego zwierzątka, pojawienie się nowego dziecka w rodzinie, niepowodzenia szkolne i wiele innych.

 

Małe dziecko takiej pomocy potrzebuje z wielu powodów. Silne emocje, jakich doznaje, jak fala zalewają je i prowadzą do zachowań, które budzą dezaprobatę otoczenia i są nieakceptowane przez samo dziecko, które często dokonuje ich projekcji na inne osoby. Nie zna słów określających stany emocjonalne, nie rozumie ani tych sytuacji, ani siebie. Nie potrafi zwrócić się do dorosłych o tak potrzebne wsparcie. Nie zna strategii radzenia sobie, tkwi zatem w pułapce własnych negatywnych emocji.

 

Dziecko w toku swego rozwoju musi rozwiązywać trudne sytuacje, ale tylko wtedy buduje korzystne doświadczenie, jeśli potrafi sobie z nimi poradzić, rozwiąże je, pozytywnie zaadaptuje się. W przeciwnym wypadku unika rozwiązywania trudnych sytuacji, które sygnalizują porażkę, co sprzyja kształtowaniu się patologicznych strategii radzenia sobie.

Żyjemy w świecie, gdzie wymagania, oczekiwania nie tylko wobec dorosłych, ale i dzieci szybko zmieniają się, a rodzina coraz częściej nie daje poczucia bezpieczeństwa, w rezultacie dziecko jest osamotnione i bezradne.

 

Wspieranie poprzez bajki terapeutyczne polega na wzbogacaniu wiedzy dziecka o sobie i świecie, to budowanie tzw. zasobów i wspieranie. Terapia poprzez bajki terapeutyczne ma na celu redukcję napięcia i odbudowanie obrazu siebie i świata.

Treść bajek terapeutycznych koncentruje się wokół sytuacji emocjonalnie trudnych, które to zdarzają się w toku rozwoju dziecka. Lęk u dzieci wynika:

 

z uprzedniego, negatywnego doświadczenia,

z rozwoju dziecka, rozwoju jego wyobraźni, (mówiąc o rozwoju myślę o tym, że niektóre dzieci są „gotowe” do ujawniania różnych lęków np.: przed ciemnością, czy pożarciem przez dzikie zwierzę – to są lęki, o których wspominał Jung pisząc o nieświadomości zbiorowej, czy Le Doux o w mózgu emocjonalnym)

z niezaspokojonych potrzeb - braku poczucia bezpieczeństwa, miłości, przynależności, uznania

z niskiej samooceny

 

Bajki terapeutyczne oddziałują na procesy poznawcze poprzez:

oswajanie z sytuacją zagrożenia,

przedstawienie jej tak, że staje się dlań zrozumiała,

zapoznanie ze słownictwem dotyczącym emocji, wizualizację treści,

wyjaśnienie związków przyczynowo-skutkowych między zdarzeniem a doznawaniem emocji,

racjonalizowanie problemu,

pokazanie wzorów skutecznego działania, innego myślenia o sytuacji trudnej, innego odczuwania,

przedstawienie różnych trudności, zachęcanie do mówienia o problemach, poszukiwanie skutecznych rozwiązań,

pokazywanie wzorów pozytywnego myślenia, nastawionego na działanie.

 

Bajki te wspierają rozwój dziecka, wzbogacając jego wiedzę, przedstawiają inny sposób myślenia, odczuwania i działania. Użycie metafor i symboli pozwala na samodzielne ich odkrywanie i odnoszenie do własnych doświadczeń. Bajki konkretyzują emocje, przypisując je określonym zdarzeniom, stymulują empatię, obrazują, jak ważne są właściwe relacje z innymi. Wspieranie emocjonalne polega na poczuciu, że nie jestem sam, że inni też podobnie czują, myślą i zachowują się,

umożliwieniu wyżalenia się, ekspresji uczuć poprzez wizualizację tekstu, w ten sposób ponowne doświadczenie emocji; w rezultacie dokonuje się ich redukcja,

zmianie samopoczucia poprzez pokazanie, że inni są w podobnej sytuacji

budowie pozytywnego obrazu siebie

daniu nadziei

 

Bajka psychoterapeutyczna pomaga zbudować poczucie skuteczności lub odbudować je, bo daje wiedzę o rzeczywistości, o sytuacjach trudnych i obrazuje skuteczne sposoby radzenia sobie. Jest sposobem na wzmacnianie dziecka, wpływa na kształtowanie poczucia własnej wartości.

 

Niezaspokojona potrzeba bezpieczeństwa wyzwala często lęk przed ciemnością, pożarciem przez dzikie zwierzęta itp. W bajce kompensacja polega na zbudowaniu poczucia, że ktoś zawsze jest gotowy do pomocy, ktoś czuwa i nie pozwoli zrobić krzywdy lub wyposaża dziecko w niezniszczalność, obdarza mocą itp.

 

Niezaspokojona potrzeba miłości i przynależności rodzi lęk przed porzuceniem, odrzuceniem. Dlatego bohater bajek otrzymuje ją – czyli jest wart miłości.

 

Przy niezaspokojonej potrzebie uznania rodzi się poczucie mniejszej wartości - dlatego bohater nie jest bez skazy (a nawet być nie powinien) ale dokonuje takich czynów, które pozwalają mu zdobyć szacunek i podziw

Bajka nie działa od razu. Nadrzędnym celem bajek psychoterapeutycznych jest obniżenie lęku. Ale to proces, który musi potrwać. Dokonuje się on w dziecku. To ono po „przepracowaniu” bajki albo ją przyjmie, albo odrzuci.

 

Dziecko nie musi każdej bajki potraktować jako ważnej. Może się tez zdarzyć, że jej nie zrozumie.

 

Czasem dzieci powracają do określonych bajek dopiero po jakimś czasie.

 

Najskuteczniejsze zaś – jak się zdaje – są te, do których dziecko chce powracać co jakiś czas.

Jest to sygnał, że dziecko tej właśnie bajki potrzebuje, że utożsamia się z jej bohaterem, że daje mu to wiele satysfakcji.

 

Nie musimy rozmawiać o bajce, ale jeśli dziecko tego chce, wyjdźmy naprzeciw jego oczekiwaniom. Mówmy jednak tyle, ile chce usłyszeć, nie moralizujmy, nie tłumaczmy. Dobrą metodą zobaczenia, co w bajce było dla dziecka ważne jest zaproponowanie mu rysunku do bajki.

 

Występują trzy rodzaje bajek terapeutycznych:

psychoedukacyjna

psychoterapeutyczna.

relaksacyjna

 

Cechami wspólnymi bajek psychoedukacyjnych i psychoterapeutycznych są:

konstrukcja bajki powinna opierać się na metaforze sytuacji, w

której znajduje się dziecko, jego zachowania itp. - opowiadamy

historię o tym, z czym dziecko ma trudność przekładając to na nieco

inne okoliczności;

 

bohater bajki to alter ego dziecka, należy  jednak unikać tego, by

posiadał on  cechy, które z naszym dzieckiem mogą go wyraźnie

powiązać np.: imię czy cechy fizyczne; może to być zarówno człowiek,

jak i każda inna postać - zwierzę, przedmiot, roślina, kosmita itp.;

bohater bajki powinien posiadać problemy podobne do dziecięcych i

rozwiązywać je za pomocą takich samych środków, jakie dostępne są w świecie ludzkim;

unikamy magicznych rozwiązań;

bohater radzi sobie z problemami przy pomocy innych postaci  - warto

wprowadzić tzw. „eksperta” (ważny jest element rozmowy) od danego

problemu, kogoś, kto wspiera, rozumie jego trudności i uczucia,

pokazuje problem od inne strony, ale nie rozwiązuje za bohatera ani

też nie pociesza go bezproduktywnie;

w świecie opowieści mamy do czynienia z takimi samymi relacjami

między postaciami jak w świecie ludzkim;

opowieść nie powinna mieć morału, pouczać; jej celem jest

przedstawienie różnorodności sytuacji, związanych z  tym - często

trudnych emocji - i możliwości rozwiązań, bez wskazywania, co jest właściwe;

należy eksponować uczucia i pisać o nich jak najwięcej, opisywać,

bohaterowie również powinni często mówić, co czują, próbować nazywać swoje uczucia;

wskazane jest wprowadzenie elementów humoru;

bajka powinna dobrze się kończyć.

 

 

Oba powyższe typy bajek mają nieco inne zastosowanie. Choć nie rzadko ich cele zazębiają się. Nierzadko mamy do czynienia z bajkami, które stoją na pograniczu tych dwóch typów bajek.

 

Bajki psychoedukacyjne to takie, których celem jest dokonanie zmian w zachowaniu dziecka, co rozumiane jest b. szeroko. Może to bowiem dotyczyć zarówno sytuacji, w których chcemy przekonać dziecko do sprzątania, jak i gdy chcemy nauczyć je radzić sobie z agresją rówieśniczą.

 

Ten typ bajki powinien dawać wzory pewnych zachowań, dzięki którym możemy rozwiązać problem. Bajki psychoterapeutyczne mają zdecydowanie bardziej rozbudowaną fabułę i są na ogół dłuższe niż bajki psychoedukacyjne oraz, co najważniejsze mają za cel kompensację niezaspokojonych potrzeb, zastępczo - podniesienie samooceny.

 

Bajka psychoterapeutyczna musi być mocno zakorzeniona w sytuacji dziecka, której dotyczy.

Ułożenie takiej bajki wymaga dobrej analizy emocji (leku, strachu, smutku), których ma ona dotyczyć.

 

Bajka psychoterapeutyczna znajduje także zastosowanie w sytuacjach trudnych emocjonalnie, po przeżyciach kryzysowych (np. początki dziecka w przedszkolu), czy nawet traumatycznych dziecka, takich jak np.: separacja rodziców, pojawienie się nowego dziecka w rodzinie, śmierć ulubionego zwierzątka, choroba w rodzinie czy nawet śmierć członka rodziny.że to być jednak moralizatorstwo, ale propozycja.

Zarówno bajki psychoedukacyjne, jaki i psychoterapeutyczne można wykorzystywać jako działanie profilaktyczne - gdy wiemy, że nastąpi jakaś trudna dla dziecka sytuacja – jak i w sytuacjach, gdy już mamy do czynienia z konkretnym problem.

 

Bajki relaksacyjne mają nieco inny charakter. Nie służą tyle terapii, co – jak sama nazwa wskazuje – odprężeniu, relaksacji, odpoczynkowi np.: po pełnym emocji dniu, po trudnym dla dziecka wydarzeniu, które było dla niego stresujące, np.: wizycie u dentysty, szczepieniu.

 

Podstawowe cechy bajki relaksacyjnej:

Opiera się na wizualizacji, czyli silnie odwołuje się do wyobraźni dziecka, a czynnik wyobrażeniowy odgrywa dużą rolę w jej przyswojeniu

Akcja toczy się w miejscu dobrze dziecku znanym, które opisane powinno być jako spokojne, przyjazne i bezpieczne;

Akcja nie może być dynamiczna, bohater głównie obserwuje i przeżywa to, co widzi; są to wydarzenia spokojne

Czas: 3-7 minut

Dobrze jest wprowadzić do treści wydarzenia związane są z piciem wody ze źródła, kąpielą pod wodospadem, lataniem.

W bajce powinno znaleźć się wiele elementów odwołujących się do wszystkich zmysłów, np.: dobrze jest opisywać szum drzew czy wiatru, przywoływać zapachy itp.

Przy opowiadaniu bajki relaksacyjnej ważne jest, byśmy sami byli odprężeni, mieli wyrównany oddech, czytali cicho.

Lekturze może towarzyszyć muzyka.

 

Bajka relaksacyjna ma wizualizować 3 główne elementy relaksu wg Schulza:

relaks właściwy

redukcja napięcia mięśniowego – rozluźnienie mięśni, uczucie ciężaru, bezwładu, często ciepła, regulacja oddechu (naturalna),

usuwanie zmęczenia i napięcia – orzeźwienie, powrót do aktywności.uzasadnienie potrzeby odpoczynku, znalezienie odpowiedniego miejsca i wyciszenie

Bajkoterapia to - mówiąc najprościej – terapia przez bajki. Chyba wszystkie dzieci lubią ich słuchać. Jak wykazały badania psychologów, czytając określone bajki można dziecku pomóc w wielu trudnych dla niego sytuacjach emocjonalnych, takich jak np. irracjonalne lęki lub pierwsze dni w przedszkolu.

Bajkoterapia to także doskonała metoda relaksacyjna. Odpowiednio dobrane i opowiedziane albo przeczytane historie mogą doskonale wyciszyć, choćby przed snem, po dniu pełnym wrażeń lub pracy.

 


 

Drodzy Rodzice

wychodząc naprzeciw Wam, w tym trudnym dla wszystkich czasie,

zamieszczamy poniżej kilka ciekawych artykułów.

https://stronazdrowia.pl/koronawirus-dlaczego-i-jak-rozmawiac-z-dzieckiem-o-koronawirusie/ar/c14-14865381

https://synapsis.org.pl/koronawirus-materialy-informacyjne-i-pomoce/https://synapsis.org.pl/wp-content/uploads/2020/03/Koronawirus_historyjka-spo%C5%82eczna-dla-dziewczynek.pdf

https://www.gov.pl/web/koronawirus/informacje-dla-rodzicow

Zachęcamy do obejrzenia z dziećmi:„Krótki film o wirusie na literę K i o żmii.”


 

 

krasnale-p39
misie
smerfy
biedronki_icon
sowy

Linki

× Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się o celach i zasadach ich wykorzystywania.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z ustawieniami swojej przeglądarki.